Zupa Bucici:

Po crkvenoj administratovnoj raspodjelbi zupi Bucici pripada istocni dio novotravnickog opcinskog teritorija .Nakon osnivanja novobiljanske zupe( 1974 ) sada teritorij bucicke zupe granici na istoku s Novom Bilom,na sjeveru sa Docem,Na zapadu sa Rankovicima ,a na jugu se u nenaseljenim brdima dotice rostovske i viteske zupe .

Prica o Bucicima ne zapocinje tek 1856.godine kad se zupa administrativno odvojila os Doca i osamostalila .Zivota je u ovom kraju bilo i ranije .Stoljecima. Prvi spomen jednog naselja u sklopu bucicke zupe ,seze,po narodnoj predaji ,jos u vrijeme osmanskog osvajanja Bosne .Prolazio je ,kazu, sultan Mehmed II .Osvajac lasvanskim krajem i kad je vidio jedno siromasno selo ,koje je donedavno pripadalo Bucicima,pitao je za njegovo ime...i kad mu kazu ,da polak sjevernog polozaja rdjavo radi,da je siromasno i ubogo ,pa mu Gladnik od starina ostalo ime ,caru se dopala ta etimoligija ,a htijuci i svog dosasca ostaviti spomen,otpusti selu ovome poreza i dace do danas da nista ne placaju osim haraca...

Duhovno se srediste zupe nalazi na vrhu naselja gdje su podignute crkva i kuca .Zanimljivo je da zupna kuca ima trajniji i neposredniji dodir s prosloscu od crkve . Danasnji je zupni stan sagradio zupnik fra. Karlo Kujundjic 1958.godine djelimice na temeljima predjasnje zupne kuce koju je godine 1866. podigao zupnik fra Stjepan Jablanovic.A njegova je opet sagradjena na temeljima ocinske kuce biskupa fra Marijana Sunjica (1798.-1860.),koji ju je, zajedno sa dvjema njivama ,poklonio franjevackom samostanu u Gucoj Gori,a ovaj se obavezao da ce njegovu sestru bliznakinju Anu dohraniti do konca njezina zivota (+1873.).

Povjest se jedne zupe najbolje iscitava iz njezini krajolika ili ljetopisa koje su vodili zupnici.Bucici su od drugog svjetskog ratatakodje imali svoju kroniku u koju su zupnici unosili dogagjaje i "promine vrimena " za svoga boravka u toj zupi.Ali, uvijek naidju zla vremena ,koja u pzaru ili na neki drugi nacin progutaju zapisivanja i tako proslost jednog mjesta ili kraja predaju mutnom zaboravu.

Tako su nakon Drugog svjetskog rata (od 1946. do 1950.)Bucici ostali bez svoga zupnika fra Emilija Milicevica koji je tada "lezao" u zatvoru,a zupni stan je bio otvoren svima koji su u njega htjeli uci. Neko su vrijeme u njemu boravili ratni zarobljenici i radnici koji su na ovome sektoru gradili prugu Nova Bila -Sebesic i cesto se grijali ili spremali jela lozeci zupne knjige ,medju kojima i kroniku ove zupe .Kasnije je zupnik fra Marijan Brkic godine 1967.sabrao nesto podataka i uz pomoc sjecanja svoji zupljana napisao svoju "Kroniku Zupe Bucici"..

Komarda-kapelica i grob fra Frane Zubica..

Na podrucju bucicke zupe postoje tri groblja :U POdbucicima,na Komardi i u Zaselju.U ovim grobljima postoje i grobljanske kapele.Uglavnom starije i jednostavnije osim one na Komardi.Ispod brad Gradine na lokalitetu Komarda nalazi se poznato groblje u koje svakoga mladoga utorka dolaze vjernici ,slave svetu misu, a bolesnici se mole oko graoba poznatog fratra-pokornika fra Frane Zubica koji je u Bucicima ,kao zupnik,proveo svoje zadnje dane.

Fra Frano je imao dar lijecenja .Poznavao je trave, njihove tajne i ljekovite snage i otkrivao ih drugima.Radio je to s osjecajem vlastite srece i zadovoljstava.Znao je da je on sluga kojemu je Gospodar dao nesto od svoga bogatstva da bi ga dalje dijelio siromasnima.Za svoje lijecenje nije uzimao nikakvu nagradu niti mito .Nije pravio`zapise ì nije pitao svoje bolesnike kako se zovu.Lijecio je i kcer travnickog kajmakana i zadnjega gorstaka u Dobreticima.Lijecio je , medjutim manje travama,a vise budjenjem nade i pouzdanja u Boga pomocnika .Ovdje je nikla i otkrivala se ona klica svetosti u njegovoj vlastitoj dusi,te su,najprije njegovi nalblizi a kasnije i drugi ,prilazili suzdrzana koraka i sa strahopostovanjem ovom nesebicnom posredniku Bozje snage. Tako i danas osjecaju mnogi posjetitelji njegova groba gore na komardi.Onamo se nikad ne dolazi na izlet ili po kakvu uspomenu vec ovdje ,nad grobom jednoga covjeka kojega i nepoznajemo s fotografija i po licu,tjeskobno trazimo blize mogucnosti da se u molitvi okrenemo Bogu, Darovatelju zdravlja ia da sto sigurnije prekoracimo razmak izmedju Njega i nasih ljudski ojadjenosti.

Nad fra Franinim je grobom najprije bio podignut mali kameni kriz.Na njegovo je mjesto zupnik fra Miroslav Dzaje 1928.godine dao pstavitiskroman spomenik (broncani reljef na kamenu )koji je izradio akademski slikar Ivan Ekert iz Travnika.Te je godine podignuta i pveca kapelica sa zvonikom .Obnovljena je 1967. Ona ,je medjutim ,vrlo brzo gubila bitku s vremenom,tako da ju je zupnik fra Tomislav Coric 1980.vidio"u jadnom stanju a i sam spomenik fra Frani (bio je) vrlo neugledan i nicim nije svracao pozornost na sebe". Fra Tomislav je krenuo u akciju podizanja novog spomenika .Fra Franino poprsje izradila je kiparica Ana Kovac iz Sarajeva ,a broncaniodljevak uradio je livnicar iz Sesveta Bozidar Hocevar. Podizanje spomenika svecano je i pobozno obiljezeno 12.listopada 1980.

Nova produzena crkva -Kapelica na Komardi izgradjena je 1984.-88.Projektant je bio Miso Subotic iz Sarajeva .Izgradjena je u obliku grckog sarkofaga .Radove je zapoceo fra Vinko Tomas,a nastavio i dovrsio fra Bozo Kreso.Blagoslov temelja obavio je 5.6.1984.fra Branko Neimarevic ,gvardijan u Gucoj Gori,a blagoslov dovrsene kapele obavio je 19.6 1988.provincijal fra Luka Markesic. Kapelica je izgradjena prvenstveno u cast fra Frani Zubicu,potom svim pokojnim fratrima i vjernicima koji su pokopani na komardi.

Godine 1967.napravljena je nova kapelica na groblju u Podbucicima ,velicine 6x4 metra,s malim tornjem.Zidovi su saliveni od betona ,a krovna konstrukcija od hrastovine.Toranj je zidan ciglom,a krov a krov mu sliven od betona .Na zidove kapelice postavljena su dva manja zeljezna prozora.U ovom groblju leze posmrtni ostaci bucickog zupnika fra Ante Tuzlancica.

Zupnici od utemeljenja zupe do 1999.

 1 . Fra Ivo Jaranovic                      1856.-1857                              2 . Fra Stjepan Jablanovic      1857.-1858.

 3 . Fra Ivo Jaranovic                      1858.-1860.                             4 .Fra Marko Milicevic          1860.-1861.

 5 . Fra Ivo Krilic                             1861.-1862                              6 .Fra Stjepan Jablanovic       1862.-1866.

 7 . Fra Jako Grzic                          1866.-1869.                              8 . Fra Frano Zubic                 1869.-1871

 9 . Fra Jozo Curic                           1871.                                       10. Fra Ivan Krilic                   16.3 1871.

11.Fra Anto Elegovic                      09.4 -3.5 1871 .                       12. Fra Mato Duic                   1871.- 1872

13. Fra Anto Zuzlancic ................................................................... Fra Mijo Ilijasevic (Kapelan )     1872.-1879

14. Fra Josip Curic                         1879.-1885.                               15. Fra Jako Grzic                   1885.-1886.

17. Fra Ilija Drazetic                      1886.-1887.                               18. Fra Anto Kolarevic            1887.-1889.

19. Fra Jako Grzic                          20.5.1889                                   20. Fra Stip Masic                   1889.-1895.

21. Fra Jako Selak                         1895.-1903                                 22. Fra Anto Kolarevic            1903.- 1904.

23. Fra Rudolf Jablanovic             1904.- 1906                                24. Fra Anto Markovic             1906.- 1910.

25. Fra Anto Curic                         1910.- 1911.                               26. Fra Jako Juric                     1911.- 1915.

27. Fra Marko Trograncic            1915.- 1916.                               28. Fra Grgo Kotromanovic      1916.- 1917.

29. Fra Frano Stjepanek               1917.- 1921.                               30. Fra Jako Juric                      1921.- 1926.

31. Fra Marko Trogancic             1926.- 1928.                                32. Fra Mirko Dzaja                  1928.- 1930.

33. Fra Marko Ruzic                    1930.- 1931.                                34. Fra Jako Juric                      1931.- 1932.

35. Fra Marko Trograncic           1932.- 1935.                                36. Fra Jako Bilic                       1935.- 1939.

37. Fra Vjenceslav Vlahovic        5.1.-6.5.1939                               38. Fra Peregrin Brkovic            1939.-1940.

39. Fra Vjeko Zirdum                   1940                                            40. Fra Mladen Momcinovic       18.5.-15.9.1940.

41. Fra Serafin Tvrtkovic            15.9.1940.- 1941.                        42. Fra Alojzije Sandrk                 2.-6.1941.

43. Fra Anzelmo Alaupovic          1941.- 1943.                                44. Fra Tomislav Dusper              1943.- 1944.

45. Fra Emil Milicevic                 1944.- 1946.                                 bez zupnika                                    1946.- 1950.

46. Fra Arkandjeo Grgic             1950.- 1957.                                 47. Fra Karlo Kujundzic                1957.- 1965.

48. Fra Marijan Brkic                 1965.- 1950.                                 49. Fra Stanko Karin                     1970.- 1976.

50. Fra Marko Stekic                  1976.- 1979.                                 51. Fra Tomislav Cacic                  1979.- 1980.

52. Fra Vinko Tomas                   1980.- 1985                                  53. Fra Bozo Kreso                         1985.- 1991.

                                              54. Fra Jozo Anic  1991.----------------------------------------------------------------

Duhovna zvanja :Svecenici:....

Bucicka zupa nije, nazalost, plodna muskim duhovnim zvanjima .Vjerovatno je i u povjesti ove zupe siromastvo utjecalo da su se rijetki odvazili istrgnuti iz svoje sredine i poci na skolovanje .Tako je ova zupa zavicaj samo cetvorici svecenika ,franjevaca.

Fra Marijan Sunjic,biskup (1798. - 1860. )

Fra Marija je najugledniji sin bucicke zupe i citavog travnickog kraja.Rodio se licem na Bogojavljenje 1798.godine . Skolovao se prvo u Fojnici,Zatim u Becu,Mohacu,a svoje je znanje jezika usavrsavao kod glasovitoga politologa Mezzofantija u Bologni.Upravljao je bosanskom franjevackom provincijom kao provincijal od 1847. do 1850., a 1855.papa ga imenuje biskupompanadenskim i apostolskim upraviteljem bosanske katolicke zajednice .Iako je biskupovao samo pet godina ,ucinio je vrlo mnogo za boljitak vjerskog ,kulturnog i socijalnog zivota bosanski katolika Podizao je crkve i skole i brinuo se oko podizanja  razine njihova moralnog zivota .Umro je u Becu 28. rujna 1860., a 21.listopada iste godine pokopan u crkvi u Gucoj Gori.

Fra Drago Kolar, rodjen 3. listopada 1936.u selu Balici zupa Buciciod oca Ive i majke Ane rodj. Gazibaric -Gucanin.U franjevacki red usao je 14. srpnja 1955.Za svecenika je zaredjen 12. srpnja 1964. Mladu misu slavio u Bucicima 22.kolovoza 1964. Umro je kao zupnik u Ovcarevu 29.prosinca 1991. Pokopan je na groblju Gorica U Gucoj Gori.

Fra Jozo Marincic.,rodjen 31.listopada 1959.u Balicima od roditelja Nike i Kate rodj. Kolar.U franjevacki red usao 4.listopada 1981.Za svecenika zaredjen 29.lipnja 1987.Mladu misu slavio u Bucicima 2. kolovoza 1987.Sada je zupnik u Docu.

Fra Velimir Bavrka.,rodjen 31.listopada 1976.od roditelja Antei Veronike rodj.Marjanovic,u franjevacki red usao 1995.Za svecenika zaredjen 2002.Trenutno je kapelan u Kiseljaku.

Redovnice.

Zupnik fra Karlo Kujundjic je ,uz druge korisne podhvate,odusevio dosta bucicki djevojaka za duhovno redovnicko zvanje .Odazvale su se najprije Janja Mlakic (s. Klara) ,a potom jos dvije njezine sestre i jos osam njih.Danas ima 12 zivih casni sestara koje su rodjene u zupi Bucici. To su:

S. Klara Mlakic  ,. S. Andjelka Mlakic,.....S. Milka Mlakic,.......S. Mirjam Kolar,......S. Kresimira Skopüljakovic,..  

S. Kata Mlakic,..S. Filipa Mlakic ,...S. Ivanka Kolar,...S. Regina Marijanovic,...S. Drazena Radman,..

S. Dobroslava Mlakic,...S . Marija Mlakic

Razumljivo je stoga da su zeljele imati svoj samostan u ovoj zupi.Zelja im se ostvarila kada je kardinal Vinko Puljic 17.11.1996. blagoslovio sestrinsku kucu i kapelicu posvecenu na cast Svetoj Obiteli u Bucicima.